Rok 2025 przejdzie do historii jako najbardziej intensywna i merytoryczna edycja Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów. Inicjatywa realizowana przez Żeglarstwo jest eko po raz kolejny udowodniła, że żeglarstwo na Mazurach może realnie wspierać ochronę środowiska i dostarczać danych o ogromnej wartości naukowej. Skala działań, liczba pomiarów i zaangażowanie środowiska żeglarskiego sprawiły, że sezon 2025 był rekordowy pod każdym względem.
Czym jest Żeglarska Akcja Badania Akwenów i dlaczego ma znaczenie dla Mazur
Żeglarska Akcja Badania Akwenów, znana jako ŻABA, to projekt łączący żeglarzy, szkoły żeglarstwa, partnerów społecznych i naukowców wokół jednego celu. Jest nim regularne monitorowanie przejrzystości wód mazurskich jezior bezpośrednio z wody, w trakcie normalnej żeglugi.
To właśnie ta prostota i systematyczność sprawiają, że zebrane dane pozwalają obserwować różnice między jeziorami, zmiany sezonowe i długofalowe trendy, które są kluczowe dla ochrony Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich.
Liczby, które pokazują skalę działań w 2025 roku
Sezon 2025 był podsumowaniem działań na niespotykaną dotąd skalę. W ramach akcji wykonano:
-
254 pomiary przejrzystości wody
-
29 akwenów, w tym:
-
25 jezior na Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich
-
4 jeziora poza głównym szlakiem
-
-
23 partnerów akcji, w tym 11 szkół żeglarstwa
-
27 prywatnych żeglarzy, którzy samodzielnie prowadzili pomiary w trakcie rejsów
Tak szerokie zaangażowanie środowiska żeglarskiego pokazuje, że Mazury coraz mocniej stawiają na odpowiedzialne korzystanie z jezior.
Co pokazały dane z pomiarów przejrzystości wód
Zebrane w 2025 roku dane wyraźnie potwierdziły, jak duże są różnice pomiędzy poszczególnymi jeziorami Mazur. Najlepiej widoczne było to w pomiarach wykonanych w lipcu, czyli w szczycie sezonu turystycznego.
Najwyższa przejrzystość wód w lipcu 2025
Wśród jezior o najlepszych wynikach znalazły się:
-
Dargin z przejrzystością powyżej 400 cm
-
Mamry z wynikiem około 330 cm
-
Kisajno z przejrzystością około 290 cm
To akweny, które wciąż zachowują bardzo dobre parametry wody mimo intensywnej eksploatacji turystycznej.
Najniższa przejrzystość wód w lipcu 2025
Najtrudniejsza sytuacja została odnotowana na:
-
Jeziorze Sztynorckim z przejrzystością poniżej 50 cm
-
Jeziorze Jagodne z wynikiem poniżej 100 cm
-
Jeziorze Tajty z przejrzystością około 110 cm
Dane te jednoznacznie pokazują, że presja turystyczna i warunki lokalne mają ogromny wpływ na stan poszczególnych akwenów.
Najczęściej badane jeziora na Mazurach
W 2025 roku szczególną uwagę poświęcono jeziorom, które są kluczowe dla żeglugi i turystyki:
-
Kisajno
-
Śniardwy
-
Dargin
-
Niegocin
-
Tajty
Regularność pomiarów na tych akwenach pozwala lepiej zrozumieć procesy zachodzące w centralnej części Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich.
Dane naukowe i współpraca z ekspertami
Zebrane wyniki nie trafiły do szuflady. Dane z ŻABY 2025 zostały przekazane naukowcom z Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy, którzy w 2025 roku objęli akcję patronatem merytorycznym. To właśnie ta współpraca zapewnia wysoką jakość, spójność metod i realne wykorzystanie wyników w badaniach nad ochroną mazurskich jezior.
Edukacja i działania społeczne poza samymi pomiarami
Żeglarska Akcja Badania Akwenów to nie tylko liczby. Równolegle do pomiarów prowadzono intensywne działania edukacyjne:
-
ponad 200 osób przeszkolonych z wpływu żeglarstwa na środowisko
-
setki żeglarzy, do których dotarły materiały edukacyjne
-
obecność akcji w podcastach, radiu, telewizji i prasie ogólnopolskiej
To działania, które realnie budują świadomość ekologiczną wśród osób korzystających z mazurskich jezior.
Co dalej. ŻABA wraca w 2026 roku
Organizatorzy zapowiadają, że 2026 rok będzie kolejnym krokiem w rozwoju akcji. W planach są:
-
jeszcze więcej darmowych szkoleń edukacyjnych
-
silniejsza społeczność żeglarska wokół idei ochrony jezior
-
dalszy rozwój pomiarów i współpracy z nauką
Żeglarska Akcja Badania Akwenów pokazuje, że troska o Mazury może iść w parze z aktywnym wypoczynkiem na wodzie.
Dlaczego ten projekt jest ważny dla przyszłości Mazur
Mazury to jeden z najcenniejszych regionów przyrodniczych w Polsce. Dane z 2025 roku jasno pokazują, że różnice pomiędzy jeziorami są ogromne, a regularne, powtarzalne pomiary wykonywane przez żeglarzy mają ogromną wartość poznawczą. To właśnie takie inicjatywy budują długofalową ochronę jezior i odpowiedzialne podejście do turystyki wodnej.
Jeśli interesuje Cię przyszłość mazurskich jezior i chcesz śledzić kolejne edycje Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów, obserwuj wydarzenia związane z ochroną środowiska na Mazurach i wróć na wodę w 2026 roku z jeszcze większą świadomością.
