Grzegorz Brudnik o pisaniu, Mazurach i MOPR. Rozmowa Michała Kotyrby

Rozmowę przeprowadził Michał Kotyrba. Publikujemy ją za zgodą autora, zachowując pytania i odpowiedzi rozmówców. Zdjęcie: materiał Galerii Sztuki Schron.

Rozmowa odbyła się w Galerii Sztuki Schron w Giżycku i została opublikowana 4 listopada 2026 roku. Autor „Alfy” i „Watry” mówi w niej o pracy nad kolejną mazurską historią, tym razem z ratownikami w tle. Wyjaśnia też, że formalnie jest członkiem Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, ale jeszcze nie ratownikiem. Przywołane plany książkowe i szkoleniowe dotyczą momentu rozmowy.

Grzegorz Brudnik o pisaniu i szukaniu inspiracji

Michał Kotyrba: Jesteśmy w galerii Schron. Powiedz mi, jak ten surowy, industrialny klimat wpływa na naszą rozmowę?

Grzegorz Brudnik: Bardzo pozytywnie! Czuję się tu świetnie, to niezwykle przyjemne wnętrze. Dla kogoś takiego jak ja to trochę sklep z zabawkami, kiedy wchodzę, głowa obraca mi się dookoła szyi. Jest tu mnóstwo wspaniałych obrazów: jedne wiszą na widoku, za innymi trzeba rozglądnąć się uważniej. Można by tu spędzić kilka godzin i co chwilę odkrywać coś nowego, bo zawsze coś leży z boku albo jest schowane za czymś innym. Do tego przyjemna muzyka, trzaskający kominek… Bardzo fajne miejsce i miła odskocznia od codzienności.

Michał Kotyrba: Malarstwo to przede wszystkim żonglerka barwami. Gdybyś miał określić, jaki kolor dominuje w Twoim pisarstwie?

Grzegorz Brudnik: Nie dominuje żaden, bo chyba właśnie na tym polega magia kolorów, że mamy do dyspozycji całą paletę. Są oczywiście artyści, którzy dwoma kolorami potrafią odmalować wszystko, co chcą. Czasami też to robię, jeśli opisuję scenę, do której to pasuje. Jednak pisanie sensualne, takie, jakie sam staram się uprawiać, zmuszające czytelnika do ujrzenia przedstawianego świata, wymaga pełnej palety barw, dokładnie takich, jakie nas otaczają: naturalnych i różnorodnych. Takie właśnie barwy chcę eksplorować w moich książkach, szczególnie w odniesieniu do pór roku, które odgrywają u mnie kluczową rolę. A każda pora roku ma swoją charakterystyczną kolorystykę. Nigdy więc nie powiedziałbym, że jakiś kolor u mnie przeważa. Korzystam ze wszystkich i mieszam je tak, jak malarze na palecie. Choć sam za wielkiego artystę się nie uważam, staram się robić to w podobny sposób.

Michał Kotyrba: Zwykle rozmawiam z malarzami, więc zmienię nieco pytanie na potrzeby naszej rozmowy: kiedy w Twoim życiu pojawiło się pisanie?

Grzegorz Brudnik: Chyba jak tylko nauczyłem się pisać. Pamiętam, że pierwszą malutką książeczkę napisałem jeszcze w szkole podstawowej na zajęcia. To było krótkie science fiction z kilkoma moimi ilustracjami. Nauczycielce bardzo się spodobało! Dla mnie samo pisanie to po prostu forma wyrazu. Zawsze chciałem opowiadać historie, a można to robić na wiele sposobów: malując, rysując, tworząc grafikę czy komponując muzykę. Ja tego nie potrafię, ale za to operuję słowem i językiem polskim w sposób, który pozwala mi precyzyjnie przekazać to, co wymyślę. Najgorzej jest wtedy, gdy ma się w głowie opowieść, ale brakuje warsztatu, by ją opowiedzieć. Ja przez kilkadziesiąt lat rozwijałem swój warsztat pisarski, również w pracy zawodowej, aż w końcu poczułem, że jestem gotów napisać książkę. Ale chęć opowiadania historii była we mnie od zawsze.

Michał Kotyrba: Jakie książki, autorzy lub konkretne zdania uformowały Twój literacki kręgosłup? Do kogo wracasz, gdy utkniesz w martwym punkcie podczas pisania?

Grzegorz Brudnik: Gdy utknę w martwym punkcie, to paradoksalnie szukam natchnienia w muzyce lub sztukach wizualnych, bo bodźce trafiające do innych zmysłów bardziej mnie otwierają. Czytam tylko i wyłącznie dla przyjemności, absolutnie nie po to, by rozwijać się literacko czy zawodowo. W ujęciu czytelniczym jestem po prostu odbiorcą, nigdy recenzentem ani krytykiem. Kiedy piszę i potrzebuję wstrząsu, szukam czegoś, co działa na mnie podprogowo. Literatura tak nie działa, bo siłą rzeczy, tworząc ją, zaczynam ją analizować. Jest dla mnie bardziej świadomą aktywnością. Muzyka natomiast potrafi przeze mnie przepłynąć i otworzyć mnie na nowe emocje. Często można mnie zobaczyć w gabinecie przed komputerem, w słuchawkach na uszach, kiedy daję się ponieść dźwiękom. To pozwala mi budować nastrój, który chcę oddać w danej scenie.

Dlaczego wybrał Giżycko i jak korzysta z AI

Michał Kotyrba: Kiedy pisarstwo stało się dla Ciebie profesjonalnym zajęciem? Narzucasz sobie żelazny rytm pracy, np. pisanie od 8:00 do 15:00, czy raczej czekasz na wenę?

Grzegorz Brudnik: Staram się narzucać sobie rytm, ale z tych starań różnie wychodzi. Dopiero się tego uczę. Choć piszę obecnie dziesiątą książkę, a zadebiutowałem 8 lat temu, to zawodowo zajmuję się tym od jakichś dwóch lat, a ściśle rzecz biorąc od roku. To dla mnie nowa sytuacja. Jestem też człowiekiem, którego ciągle nosi, nie potrafię wysiedzieć przy biurku. Wiele historii wymyślam w ruchu, spacerując po mieście czy lesie. Bardzo chciałbym ująć to w ramy i zbudować stały plan zajęć, jak w każdej normalnej pracy. Na razie jeszcze nie do końca potrafię się w tym odnaleźć, chociaż pracuję trochę na akord. Mam umowy, terminy i chcę oddawać książki, a czytelnicy coraz częściej dają mi do zrozumienia, że na nie czekają. Robotę trzeba po prostu wykonać, a czy zrobię to w dzień, czy w nocy, zależy od okoliczności. Fajne w tej pracy, choć może nie do końca zdrowe, jest to, że kiedy wchodzę w tryb pisania, zazwyczaj przechodzę też w tryb nocny.

Michał Kotyrba: Wielu twierdzi, że pisarz potrzebuje zgiełku wielkiego miasta. Ty wybrałeś Giżycko. Czy to dla Ciebie ucieczka i święty spokój, czy pod tym krajobrazem kryje się coś mroczniejszego, co karmi Twoją wyobraźnię?

Grzegorz Brudnik: Dla mnie to przede wszystkim sposób na ukrycie się przed absurdalną ilością bodźców, która nas zewsząd atakuje. Większość życia spędziłem w dużych miastach, a od pewnego czasu wybieram coraz mniejsze miejscowości, głównie ze względów zawodowych. Mogę wręcz powiedzieć, że od lat byłem w pewnym sensie bezdomny, bo mieszkałem w miejscach, które trudno nazwać domem; były to po prostu miejsca pracy. Wynajmowałem mieszkanie w miasteczku, w którym akurat pracowałem. W Bielsku-Białej trochę się to zmieniło, bo czułem się tam naprawdę dobrze, ale chyba potrzebowałem czegoś jeszcze spokojniejszego. Na Mazury przyjechałem początkowo tylko na chwilę, bo chciałem umieścić tu akcję mojej książki i poczuć ten klimat. No i tak mi się spodobało, że po kilku miesiącach wróciłem i na razie nie zamierzam się nigdzie stąd ruszać.

Michał Kotyrba: Sztuczna inteligencja wkracza w każdą dziedzinę życia. Czy pomaga Ci w pracy, czy wolisz trzymać się od niej z daleka?

Grzegorz Brudnik: Oczywiście, że pomaga! To świetne narzędzie do archiwizacji, wspomagania researchu i katalogowania. Sztuczna inteligencja jest jak łopata. Jeżeli ktoś uważa, że łopata sama wykopie mu rów, to życzę powodzenia. Ale jeśli ktoś kopie ziemię dłońmi, twierdząc, że użycie łopaty jest niemoralne, to też gratuluję. Z narzędzi trzeba umieć korzystać. AI w najbliższym czasie raczej nie napisze sama dobrej historii, ale na pewno pomoże ją uporządkować. Sam używam jej np. do wyszukiwania informacji we własnych książkach. W serii, którą teraz piszę, mam już wydanych siedem tomów i pracuję nad ósmym. Samodzielne odnajdywanie konkretnych detali w tylu tekstach zajmowałoby mnóstwo czasu, tymczasem odpowiednio przygotowany model potrafi odpowiedzieć na moje pytanie w sekundę. Dla mnie ChatGPT to po prostu ulepszona wyszukiwarka Google, która służy do tego samego, tylko działa sprawniej.

Michał Kotyrba: W jaki sposób budujesz postacie i ich charaktery? Czy na przykład w postać Lichego wplotłeś coś z samego siebie?

Grzegorz Brudnik: Pewnie trochę tak, bo zawsze tworzy się przez pryzmat własnej wrażliwości. Staram się jednak nie kreować bohaterów przesadnie skomplikowanie, lecz dbać o to, by byli jak najbardziej podobni do zwykłych ludzi. To dla mnie kluczowa kwestia: chcę pisać opowieści blisko ziemi, o zwyczajnych osobach, tak aby każdy czytelnik mógł odnaleźć w nich jakiś odprysk samego siebie. Oczywiście mam na koncie też czysto sensacyjną serię z motywem zabili go i uciekł, gdzie akcja goni akcję, są pościgi, strzelaniny i ciągłe zwroty akcji. Ale w obecnych książkach staram się być blisko człowieka. Postać musi mieć w sobie emocje, by czytelnik mógł ją pokochać, a te emocje są najbardziej przekonujące, gdy bohater jest realistyczny. Musi mieć w sobie jakiś unikalny element, czyli pretekst, by o nim opowiedzieć, ale w gruncie rzeczy to wciąż zwykły człowiek w nieco niezwykłej historii.

Mazurska książka, Thorgal i członkostwo w MOPR

Michał Kotyrba: Byliśmy na Mazurach w Giżycku w "Alfie", w "Watrze" akcja dzieje się na Śląsku… Masz już pomysł, albo już piszesz, dokąd teraz przeniesiesz swoich bohaterów?

Grzegorz Brudnik: Wracamy tutaj, na Mazury! To będzie mazurska opowieść z ratownikami MOPR w tle.

Michał Kotyrba: Zmieńmy temat. Wyczytałem, że przyczyniłeś się do powstania słuchowisk o Thorgalu, bo robiłeś ich adaptację. Sam jestem psychofanem tej serii! Gdyby pojawił się pomysł na film, co jest pewnie trudne do realizacji, widziałbyś się w roli osoby spinającej ten projekt? Chciałbyś uczestniczyć w powstawaniu filmu i czy w ogóle wciąż jesteś fanem Thorgala?

Grzegorz Brudnik: Jestem wielkim fanem Thorgala, dlatego napisałem te scenariusze. Wyprzedziliśmy wtedy trochę swoją epokę, wydając te słuchowiska jeszcze na płytach CD. Gdyby ukazały się dzisiaj w serwisach streamingowych, prawdopodobnie stałyby się ogromnym hitem, bo to była naprawdę świetna, choć trudna robota. Sam Grzegorz Rosiński pochwalił moją pracę i powiedział, że wyszło kapitalnie, więc mam poczucie, że zrobiliśmy coś wyjątkowego. Szkoda, że trzy kolejne napisane przeze mnie części nie zostały wydane z powodu wygaśnięcia licencji. Dziś trochę bałbym się ekranizacji Thorgala, bo współczesne kino często skręca w dziwną stronę, a ta postać jakoś nie ma szczęścia do adaptacji. Może to i dobrze, że historia opowiadana jest głównie na kartach komiksu? Potencjał jest ogromny, bo można by na tej podstawie stworzyć gry, filmy i seriale. Pytanie tylko, kto by się za to zabrał. Czy ja sam bym się podjął? Nie wiem, bo skupiam się na pisaniu książek, a nie scenariuszy. Choć to projekt, który z pewnością zapaliłby mi iskierkę w głowie, przy pisaniu scenariuszy do słuchowisk bawiłem się doskonale.

Michał Kotyrba: Gdyby Twój czytelnik miał zamknąć Watrę o trzeciej w nocy przy zapalonym świetle, z jaką jedną myślą chciałbyś go zostawić?

Grzegorz Brudnik: Wiem dokładnie, jaka to myśl, bo czytelnicy często piszą do mnie w nocy. Ta myśl brzmi: kiedy będzie ciąg dalszy? To niesamowicie przyjemne. Sam nie projektuję tego, co dokładnie czytelnik ma pomyśleć. Piszę literaturę rozrywkową i moją misją jest sprawianie ludziom przyjemności. Daję im historię, a to, jak ją zaadoptują do swojego świata, zależy już od nich. Kiedy wypuszcza się książkę w świat, ona w pewnym sensie przestaje być własnością autora, staje się przestrzenią czytelników. Do tego stopnia, że gdy wrzuciłem kiedyś zdjęcie psa podobnego do tego z mojej książki, ludzie pisali w komentarzach, że Sierść wygląda inaczej. Każdy ma prawo do własnych wyobrażeń o bohaterach i miejscach. Cieszy mnie, gdy moja praca motywuje kogoś do kreowania własnych obrazów w głowie na podstawie tego, co napisałem.

Michał Kotyrba: Na koniec muszę zapytać, wiem, że wstąpiłeś do MOPR-u. Skąd taki pomysł? Czy to marzenie chodziło za Tobą od dawna?

Grzegorz Brudnik: Zostałem członkiem Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z ogromnego szacunku do tej służby i ogólnie do ratowników. Ponieważ akcja mojej kolejnej książki skupia się wokół tematów ratowniczych, poszedłem do nich po dawkę wiedzy. Chętnie się nią podzielili i szybko złapaliśmy dobry kontakt. Zacząłem pojawiać się tam coraz częściej, również towarzysko, i pomagać w drobnych zadaniach. Ratownicy, chcąc przybliżyć mi swoją rzeczywistość, zabierali mnie na patrole wodne czy poszukiwania. Wkręciłem się w to i stwierdziłem, że oficjalnie wstąpię do MOPR-u. Wymagało to wypełnienia deklaracji oraz opłacenia składki członkowskiej. Jestem formalnie członkiem, choć jeszcze nie ratownikiem, bo ta funkcja wymaga specjalistycznego szkolenia. Nie wykluczam jednak, że je zrobię. Mam już plan na przyszły rok odnośnie do rozwijania umiejętności ratowniczych. A póki co, emblemat MOPR-u noszę z wielką dumą.

Michał Kotyrba: Dziękuję Ci bardzo za rozmowę! Życzę spełnienia na wszystkich płaszczyznach, zarówno przy budowaniu domu na Mazurach, jak i przy kolejnych książkach.

Grzegorz Brudnik: Bardzo dziękuję! Zobaczymy, co przyniesie czas.

Rozmawiał Michał Kotyrba. Copyright M.F.M.Kotyrba® 2026.

O wcześniejszej książce i jej związku z miastem pisaliśmy w artykule Giżycko w „Alfie” Grzegorza Brudnika.

Wszystkie spotkania z tego cyklu zebraliśmy w artykule Rozmowy Michała Kotyrby z artystami.