Jeziora Niegocin i Kisajno mają zły stan ogólny, a osiągnięcie celów środowiskowych dla obu akwenów jest zagrożone. Tak wynika z oceny Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za lata 2019-2024, przywołanej w materiale przygotowanym dla Rady Miasta Giżycka.
Dokument porządkuje nie tylko informacje o jakości wody. Pokazuje też, kto odpowiada za pomosty, ścieki, kąpielisko, planowanie przestrzenne i kontrolę inwestycji przy brzegu.
Stan jezior Niegocin i Kisajno według GIOŚ
Niegocin ma umiarkowany potencjał ekologiczny, natomiast Kisajno dobry. W obu przypadkach stan chemiczny oceniono jako poniżej dobrego. To właśnie połączenie poszczególnych ocen prowadzi do klasyfikacji ogólnego stanu obu części wód jako złego.
W przypadku Niegocina wskazano między innymi presję biogenną, fosfor ogólny i przejrzystość wody. Przy Kisajnie dokument zwraca uwagę na stan chemiczny oraz presje wynikające z działalności człowieka.
Historyczna klasa czystości podana w zestawieniu to III klasa dla Niegocina i II klasa dla Kisajna. Nie należy jednak utożsamiać dawnych klas czystości z obecną, szerszą oceną stanu ekologicznego i chemicznego.
Stan całego jeziora to nie to samo co jakość wody w kąpielisku
Raport wyraźnie rozdziela monitoring GIOŚ od badań prowadzonych przez sanepid w kąpielisku miejskim przy ul. Kolejowej. GIOŚ ocenia całą jednolitą część wód, natomiast inspekcja sanitarna sprawdza bezpieczeństwo wody w konkretnym kąpielisku.
Badania kąpieliska obejmują między innymi obecność bakterii Escherichia coli i enterokoków, sinice oraz widoczne zanieczyszczenia. Dobra bieżąca ocena kąpieliska nie oznacza automatycznie dobrego stanu całego jeziora, podobnie jak zły stan ogólny nie jest sam w sobie komunikatem o zamknięciu kąpieliska.
Ścieki, deszczówka i ingerencje w linię brzegową
Oczyszczone ścieki z oczyszczalni w Bystrym są odprowadzane do Niegocina na podstawie pozwolenia wodnoprawnego. Dokument określa dopuszczalną ilość, wymagane parametry, częstotliwość pomiarów i redukcję zanieczyszczeń, w tym fosforu oraz azotu.
Osobnym źródłem obciążenia może być deszczówka z terenu miasta. Wyloty do Niegocina i Kanału Giżyckiego działają na podstawie pozwoleń, a odprowadzana woda podlega okresowym badaniom. Przy większych szczelnych parkingach stosuje się urządzenia podczyszczające, w tym separatory substancji ropopochodnych.
Wody Polskie odpowiadają za kwestie wodnoprawne związane z pomostami i urządzeniami wodnymi. Kontroli mogą wymagać również prace polegające na masowym usuwaniu trzcin i innej roślinności przybrzeżnej.
Ochrona brzegów i publicznego dostępu do jezior
Giżycko znajduje się w Obszarze Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Jedną z zasad jest ograniczenie nowej zabudowy w pasie 100 metrów od brzegu, ale uchwała przewiduje wyjątki dla terenów miejskich, uzupełniania istniejącej zabudowy, plaż, kąpielisk, przystani i infrastruktury publicznego dostępu do wody.
Miejscowe plany mają chronić ciągłość zieleni oraz dostęp do jezior. W dokumentach planistycznych pojawia się też zakaz grodzenia nieruchomości przylegających do publicznych wód w odległości mniejszej niż 1,5 metra od linii brzegu oraz zakaz uniemożliwiania przejścia.
Ochrona jezior jest podzielona między miasto, Wody Polskie, Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska, GIOŚ i inspekcję sanitarną. Raport podkreśla, że żaden z tych podmiotów nie jest w stanie skutecznie działać sam. Potrzebna jest stała współpraca i kontrolowanie wpływu kolejnych inwestycji na wodę oraz brzeg.
Praktyczne zasady ograniczania własnego wpływu na akweny opisujemy także w poradniku o ekologicznym żeglowaniu po Mazurach.
Źródło: „Ocena stanu zasobów wodnych i linii brzegowej jezior Niegocin i Kisajno w granicach administracyjnych Giżycka”, materiał do dyskusji dla Rady Miasta Giżycka.
