MAZURSKI ŚLAD W HISTORII POLSKIEGO ROCKA
W historii polskiej muzyki rockowej są miejsca, które na trwałe zapisały się w biografiach wielu artystów. To właśnie tam rodziły się pomysły, kształtowały osobowości sceniczne i zapadały decyzje, które miały wpływ na dalsze losy muzyków. Jednym z takich miejsc są niewielkie Wilkasy, położone nad jeziorem Niegocin. Dla zespołu Dżem to właśnie ta mazurska miejscowość stała się punktem zwrotnym. Bez miesięcznego pobytu latem 1979 roku nie byłoby Dżemu, jaki dziś znamy i cenimy.
Dżem to legenda polskiej sceny bluesowo-rockowej. Zespół został założony w 1973 roku w Tychach przez braci Adama i Beno Otrębów oraz Pawła Bergera. Początkowo grupa nosiła nazwę „JAM”, wywodzącą się od angielskiego słowa jam, oznaczającego wspólne improwizowanie. Z czasem, za sprawą organizatora jednego z koncertów, nazwę spolszczono na Dżem.
Początki działalności zespołu nie były łatwe.
Skład często się zmieniał, a pierwszym wokalistą był Paweł Berger, który łączył grę na instrumentach klawiszowych ze śpiewem. Jednym z najważniejszych momentów w historii grupy było dołączenie Ryszarda Riedla. Koledzy po latach wspominali ten moment słowami: „Przyszedł, zaśpiewał i tak już został”. Okazało się to decyzją, która miała ogromne znaczenie dla przyszłości zespołu. To właśnie Riedel w dużej mierze tworzył teksty piosenek, a jego charyzma i niezwykły głos przyciągały na koncerty coraz liczniejszą publiczność.
W pierwszych latach działalności Dżem znany był głównie lokalnej społeczności Tychów.
Zespół występował podczas szkolnych imprez, akademii oraz koncertów organizowanych w domach kultury. Nie miał jeszcze wyraźnie określonego kierunku artystycznego i pozostawał grupą czysto amatorską. Liczne zmiany personalne sprawiały, że przyszłość zespołu wciąż pozostawała pod znakiem zapytania.
Tam narodziły się przyszłe przeboje…
Wilkasy koło Giżycka pod koniec lat 70. tętniły życiem. Nad jeziorem Niegocin działały liczne ośrodki wypoczynkowe, a przez miejscowość przewijały się tysiące turystów z całej Polski.
Latem 1979 roku do Wilkas trafia zespół Dżem. Celem przyjazdu było granie koncertów dla uczestników obozów szkoleniowo-wypoczynkowych. Organizatorzy poszukiwali zespołu, który każdego wieczoru umilałby pobyt gościom turnusów.
Dla młodej grupy była to ogromna szansa na zdobycie doświadczenia scenicznego. Każdy dzień wypełniały wielogodzinne próby przeplatane wieczornymi koncertami. Pobyt był bardzo intensywny, jednak znajdowano również czas na odpoczynek. Muzycy eksperymentowali z repertuarem, improwizowali i uważnie obserwowali reakcje publiczności. Wszyscy byli pod ogromnym wrażeniem głosu Ryśka Riedla. Jak się później okazało, zachwyciła się nim również cała Polska.
To właśnie podczas pobytu w Wilkasach doszło do jednego z najważniejszych momentów w historii zespołu. Muzycy postanowili przejść na zawodowstwo, a codzienne granie tylko utwierdzało ich w tym przekonaniu.
Szczególnie wyróżniali się Leszek Faliński i Ryszard Riedel, którzy stali się motorem napędowym zespołu. To oni przekonywali pozostałych muzyków, że warto tworzyć własny repertuar. Byli najbardziej twórczy podczas pobytu na Mazurach i właśnie wtedy zaczęły powstawać pierwsze autorskie kompozycje.
Rysiek nie był jedynym autorem tekstów
W początkowym okresie działalności zespół korzystał również z pomocy Kazimierza Galasia, który napisał pierwsze teksty dla Dżemu. To prawdopodobnie w Wilkasach powstały zalążki takich utworów, jak „Paw” czy „Whisky” – piosenki, która wiele lat później weszła do kanonu polskiego rocka. Kazimierz Galaś przebywał wówczas razem z zespołem, dzięki czemu wszyscy mogli wspólnie pracować nad własnym materiałem.
W wielu opracowaniach dotyczących historii Dżemu podkreśla się, że właśnie w Wilkasach narodził się autorski program artystyczny zespołu.
Kierunek Jarocin, a potem cała Polska…
Po powrocie z Mazur Dżem był już zupełnie innym zespołem. Dysponował własnym repertuarem, był znakomicie zgrany i gotowy do rywalizacji z najlepszymi młodymi grupami w kraju. Co najważniejsze – muzycy byli przygotowani do podboju polskiej sceny.
Na efekty nie trzeba było długo czekać. Pierwszym poważnym sprawdzianem był I Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie w czerwcu 1980 roku. Choć Dżem nie zwyciężył, został wyróżniony przez jury, a przede wszystkim zdobył uznanie publiczności.
(Zwycięzcą pierwszego Jarocina został pochodzący z Ełku zespół Ogród Wyobraźni) Wieść o znakomitym zespole i niezwykłym wokaliście ze Śląska szybko rozchodziła się po całym kraju. Publiczność była oczarowana Ryszardem Riedlem. Reszta tej historii jest już dobrze znana.
Muzyczna kuźnia nad Niegocinem…
Choć w biografiach Dżemu pobyt w mazurskich Wilkasach zajmuje zaledwie krótki fragment, jego znaczenia dla historii zespołu nie sposób przecenić. To właśnie tam muzycy zdobyli bezcenne doświadczenie sceniczne, stworzyli własny repertuar i – przede wszystkim – uwierzyli, że mogą funkcjonować jako profesjonalna grupa muzyczna. Po latach członkowie zespołu wielokrotnie wracali wspomnieniami do tego okresu, wskazując go jako czas intensywnej pracy i twórczej energii. W historii Dżemu Wilkasy pozostają symbolem miejsca, w którym marzenia kilku młodych chłopaków zaczęły zamieniać się w rzeczywistość.
Zanim Dżem zaczął zapełniać największe sale koncertowe w Polsce, zanim „Whisky” śpiewały tysiące ludzi, wszystko zaczęło się od codziennych koncertów w letnim ośrodku nad jeziorem Niegocin. I właśnie dlatego Wilkasy zajmują szczególne miejsce na muzycznej mapie Polski.
Autor artykułu:
Hubert Sikorski
Fotografie powstałe w Wilkasach pochodzące z archiwum Leszka Falińskiego
